Direnç Hesaplama

İletken direnci hesabı yapılırken iletkenin boyuna, kesitine, cinsine ve sıcaklığına bağlı olarak değişir. Bu faktörler direnç değişiminde önemli rol oynar.

Paralel Direnç Hesaplama

Paralel direnç hesaplama

Paralel direnç hesaplama

 

 

1 / R = toplam 1 / R1 + 1 / R2 +  1 / R3 + 1 / R4 biçimindedir. İşleme başlamadan önce bütün değerler ohm, Kohm , yada Mohm türüne çevrilir. 10 Kohm = 10,000 ohm,  2,2 Kohm= 2,200 ohm gibi. Direnler için formülü bağlantıya yerleştirdiğimizde  1 / R toplam = 0.01355 yine bu eşitlik doğrultusunda R toplam = 1/0.01355 bu da 73.8 ohm’a eşit olur.

 

Seri Direnç Hesaplama

Seri direnç hesaplama

Seri direnç hesaplama

 

 

Bağlantıda dört tane direnç seri bağlanmıştır. A ve B uçlarındaki toplam direnç değerinin hesaplama formülü, R toplam = R1 + R2 + R3 + R4 biçimindedir. 100 ohm + 330 ohm + 10 Kohm + 2.2 Kohm = 12.430 Kohm ‘a bu da 12,430 ohm’a eşit olur.

 

Direncin İletken Boyuna Göre Değişimi

İletkenin boyu arttıkça direncin arttığını boy kısaldıkça direncin küçüldüğünü görürüz. İletkenin boyu arttıkça direncide artar. Buna göre direnç, iletkenin boyu ile doğru orantılıdır.

Cinsi

Kesiti

Boyu

Direnci

Bakır (cu)

 1mm²

50 cm

0,89 Ω

Bakır (cu)

 1mm²

100 cm

1,78 Ω

Bakır (cu)

 1mm²

150 cm

2,67 Ω

Cinsi aynı kesiti aynı boyu değiştiği zaman direnci değişen iletkenleri görmekteyiz;

Direncin İletken Kesitine Göre Değişimi

Cinsi

Boyu

Kesiti

Direnci

Bakır

100 m

 1 mm²

178 Ω

Bakır

100 m

 2 mm²

0,89 Ω

Bakır

100 m

 3 mm²

0,59 Ω

İletkenin boyu ve cinsleri aynı kesitleri ayrı bakır iletkenlerin kesiti küçüldüğünde dirençleri büyür, kesitleri büyüdüğünde dirençleri küçülür. Bu durumda iletkenin direnci kesiti ile ters orantılıdır.

Direncin İletken Cinsine Göre Değişmesi

iletkenler yerine göre çeşitli madenlerden yapılırlar enerji iletiminde ve motor sarımlarında bakır ve alüminyum iletkenler kullanılır. Isı cihazlarında krom nikel maden alaşımları kullanılır. Kesitleri ve boyları aynı cinsleri ayrı olan iletkenleri ölçtüğümüzde, direnç değerlerinin farklı olduğu görülür. Buna göre bir iletkenin direnci; iletkenin cinsine göre değişir.

Cinsi

Boyu

Kesiti

Direnci

Bakır (cu)

1 m

 1 mm²

0, 0178 Ω

Aluminyum (Al)

1 m

 1 mm²

0,0284 Ω

Krom nikel  (Cr+ Ni)

1 m

 1 mm²

1,1 Ω

İletkenler, genelde daire kesitli olup elektroteknikte kullanılır.

İletkenin Kesit Formülü

S = Π . D² /4     olduğu için iletkenin çapı: D ise;

D =2 √S / Π       veya       D = 1,13 √ S   mm olarak bulunur.

Öz Direnç Nedir?

İletkenin direncinin iletkenin yapıldığı maddenin türüne göre değişmesine öz direnç denir. Yani 1m uzunluğunda 1mm² kesitinde bir iletkenin elektrik akımının geçişine karşı gösterdiği zorluğa iletkenin öz direnç denir. Öz direnç birimi ƍ (Ro) ile gösterilir.

Öz direncin birimi;   ohm. mm² / m dir.

L= İletkenin boyu

S= iletken kesiti

(Ro) ƍ = iletkenin özdirenci

R=iletken direnci

R = ƍ . L / S                   formülü ile hesaplanır.

Direncin Sıcaklıkla Değişmesi

1 mm² kesitinde, 106,3 cm boyunda civa silindirin 0°C  deki direnci 1Ω dır. Bir iletkenin direnci ve öz direnci sıcaklığa bağlı olarak değişir. Sıcaklık ile iletkenin direnci ve öz direnci artarken akım şiddeti düşer.

Direncin sıcaklık karşısındaki değişimini görmek için elektrik ocağına ampermetre bağlayarak, ısınan iletkenin akıma karşı direncinin arttığını, aynı zamanda ısınan telin akımının gösterilen zorluktan dolayı azaldığı görülür.

Isıtılmadan önce bir telin direnci= ƍ iken ısıtılan iletkenin direnci Rt dir,

Rt= ƍ + ƍ . a . t    kadar artar veya Rt = ƍ (1 + a t) olarak yazılır.

a = iletken cinsine göre direncin değişme katsayısıdır. t = sıcaklık farkını gösterir.

t1= iletkenin ilk sıcaklığı t2 = iletkenin artan son sıcaklığı t= t2- t1 olur.

Örnek soru: 16 mm² kesitinde bakır tel ile çekilen hava iletkenin boyu 10 km olduğuna göre direnci hesapla.

Çözüm; L = 10 km = 10000 m      S = 16 mm²    ƍ = 0,0178 Ω mm² / m    R = ?

R = ƍ . L / S = 10000 . 0,0178 / 16

R = 11,12 Ω olur.

*Direnç Hesaplayıcı*

Direnç renk kodları hesaplama proğramında direnç üzerindeki toplam renk sayısına göre uygun kutucukları seçiniz.

1.band 2.band 3.band Çarpan Tolerans Sıcaklık Kat.
           

Direnç Değeri: 

4 band renk kodlama 5 band renk kodlama

 

Direnç Hesaplayıcının Kullanımı

Direnç 4 renkli ise  

Direnç 5 renkli ise

Direnç 6 renkli iseilk 2 renk katsayı

3. renk çarpan

4. renk toleransilk 3 renk katsayı

4. renk çarpan

5. renk toleransilk 3 renk katsayı

4. renk çarpan

5. renk tolerans

6. renk sıcaklık katsayısı3. band ve sıcaklık katsayısı

boş bırakılırsıcaklık katsayısı

 boş bırakılır

 Direnç Renk Kodları

RENKLER KATSAYI değeri Çarpan Tolerans

Sıcaklık

katsayısı

1. band 2. band 3. band
Siyah 0 0 1
Kahverengi 1 1 1 10 ± %1 100 ppm
Kırmızı 2 2 2 100 ± %2 50 ppm
Turuncu 3 3 3 1k 15 ppm
Sarı 4 4 4 10k 25 ppm
Yeşil 5 5 5 100k ± %0.5
Mavi 6 6 6 1M ± %0.25
Mor 7 7 7 10M ± %0.10
Gri 8 8 8 ± %0.05
Beyaz 9 9 9
Altın 0.1 ± %5
Gümüş 0.01  ± %10
Renksiz  ± %20

 

 

4 band renk kodlama örnekleri

Katsayı = Mor (7), Yeşil (5)

Çarpan = Kahverengi (1) 

Tolerans = Altın (%5)

Direnç değeri = 75×101 = 750 WKatsayı = Kahverengi (1), Siyah (0)

Çarpan = Kahverengi (1) 

Tolerans = Gümüş (%10)

Direnç değeri = 10×101 = 100 WKatsayı = Beyaz (9), Kahverengi (1)

Çarpan = Sarı (4)   

Tolerans = Altın (%5)

Direnç değeri = 91×104 = 910 kWKatsayı = Kahverengi (1), Gri (8)

Çarpan = Kırmızı (2) 

Tolerans = Altın (%5)

Direnç değeri = 18×102 = 1.8 kWKatsayı = Kırmızı (2), Kırmızı (2)

Çarpan = Sarı (4) 

Tolerans = Altın (%5)

Direnç değeri = 22×104 = 220 kW

5 band renk kodlama örnekleri

Katsayı = Kahverengi (1), Siyah (0), Siyah (0)

Çarpan = Kahverengi (1) 

Tolerans = Kahverengi (%1)

Direnç değeri = 100×101 = 1 kWKatsayı = Turuncu (3), Turuncu (3), Kırmızı (2)

Çarpan = Kırmızı (2)

Tolerans = Kahverengi (%1)

Direnç değeri = 332×102 = 33.2 kWKatsayı = Mavi (6), Gri (8), Kahverengi (1)

Çarpan = Turuncu (3)

Tolerans = Kahverengi (%1)

Direnç değeri = 681×103 = 681 kW

6 band renk kodlama örnekleri

Katsayı = Kahverengi (1), Siyah (0), Siyah (0)

Çarpan = Gümüş (0.01)

Tolerans = Kırmızı (%2)

Sıcaklık katsayısı Kahverengi (100 ppm)

Direnç değeri = 100×10-2 = W

**Alıntıdır

Paylaş

*