Kondansatör Nasıl Ölçülür? Sağlamlık Kontrolü

Anaolog Avometre ile Kondansatörün Sağlamlık Kontrolü

Kondansatör Sağlamlık Kontrolü: Bir devrede kondansatör arızalı ise kondansatör yerinden sökülerek ölçü aleti ile test edilir. İlk önce kondansatörün (capacitor) uçları kısa devre edilerek deşarj edilir. Kondansatörün sağlamlık kontrolünü yapılırken; Analog avometre kullanılırsa, sonuçlar daha net olur.

Analog avometrenin, dijital avometreden farkı; içindeki pillerin yönleri terstir. Analog avometre ile kondansatör ölçümü yaparken; Kırmızı probun takılması gereken yere siyah prob, Siyah probun takılması gereken yere kırmızı prob takılmalıdır. Bu değişiklik yapıldıktan sonra doğru ölçümler yapılabilir.

Kondansatörün kısa devre edilerek deşarj edilmesi

Kapasitörün (kondasatör) kapasitesine göre ohmmetre kademesi uygun değere alınır. Kapasitör, 470 mF’dan büyük değerde ise ohmmetrenin X1 kademesi, 470 mF’dan küçük değerde ise ohmmetrenin X10 kademesi seçilir. Avometrenin propları, kapasitör uçlarına temas ettirilir ibrenin hareketi izlenir. İbre önce sıfır Ohma doğru sapma yapar. Bu arada kapasitörün Ohmmetre bataryası ile şarj olur. Bundan dolayı tekrar en büyük direnç değerinin olduğu ilk konumuna doğru (sonsuz ohm) yavaş yavaş geri dönmeye başlar.

İbrenin sıfıra gidip yavaş yavaş geri dönmesi

Kapasitör tamamen şarj olduğu zaman en büyük direnç değerini gösterir. Elektrolitik kondansatör ise ohmmetre kutupları ile uygunluğuna dikkat edilmelidir.

Bu yöntem 1 mF ve altındaki değerler için sağlıklı değildir. Çünkü ibrenin sonsuzdan sıfıra gidip yeniden sonsuza geri dönmesini görmek mümkün değildir. Ancak küçük değerli kondansatörlerin kısa devre olup olmadığı bu yöntem ile anlaşılabilir. Kondansatör sağlam ise proplar dokunduğu anda sıfır (0) ohma doğru gider ve yavaş yavaş en büyük değere doğru gelmeye başlar.

İbrenin durduğu değer çok yüksek olup plakalar arasındaki yalıtım direncinin değeridir. Kâğıt mika ve seramik kondansatörlerin yalıtım direnci 500-1000 Mohm civarında veya daha yüksektir. Bu değer pratikte sonsuz kabul edilir. Elektrolitik kondansatörlerde ise yalıtım direnci 1 mohm’dan daha küçüktür. Bir devrede kondansatörün arızalı olması durumunda kondansatör yerinden sökülerek ölçü aleti ile test edilir. İlk önce kondansatörün uçları kısa devre edilerek deşarj edilir.

Kondansatör Arızaları

Kondansatörler kolay bozulmayan ve devrede sağlıklı çalışabilen elemanlardır. Uygun çalışma gerilimi ve sıcaklıkta ömürleri oldukça uzundur. Buna rağmen kondansatörlerde bazen arıza meydana gelebilir. Bu arızalar üç grupta incelenir:

Kondansatörde Kısa Devre

Yüksek sıcaklıklarda çalışan kondansatörlerin uzun süreli şarj ve deşarj olmasıdır. Bu nedenle dielektrik maddenin özelliğini kaybetmesi sonucu kısa devre oluşabilir. Kâğıt ve elektrolitik kondansatörlerde bu durumla daha sık karşılaşılır. Kondansatörün kontrolü sırasında ibre sıfır ohm değerine doğru saparak orada kalır. Ancak büyük kapasiteli kondansatörlerin Ohmmetre bataryası ile şarjı uzun süreceğinden dikkatli ölçme yapılmalıdır.

Kondansatörde Sızıntı

Kondansatörün dielektriğinin özelliğini kaybetmesi sonucu yalıtım direncinin azalmasıdır. Bu durumda sızıntı şeklinde devamlı akım geçirmesi durumudur. Bu tip arızalı kondansatörlerin dirençleri, olması gerekenden oldukça küçüktür.

Kondansatörde Açık Devre

Daha çok elektrolitik kondansatörlerde oluşan arızalardır. Elektrolit zamanla sıcaklık nedeniyle kurur. Bu durumda elektrolit temas direncinin artması sonucu açık devre oluşabilir. Böyle bir kondansatör ölçülürken şarj olayı oluşmaz ve ibre devamlı olarak sonsuz direnç değeri gösterir. Ancak küçük kapasiteli kondansatörlerin (100pF veya daha küçük) şarj akımı oldukça küçüktür. Kısa süreli olduğu için test edilmeleri sırasında ohmmetrenin kontrol momenti dolayısıyla ibre sapmayabilir. Bu yüzden küçük kapasiteli kondansatörlerin testinde dikkatli davranılmalı ve hemen arızalı olduğu düşünülmemelidir.

Kapasite değeri ölçülmek istenen veya arıza sebebiyle gerçek kapasite değerinde olup olmadığı bilinmeyen kondansatör kapasiteleri; LCRmetreler (endüktans, kapasitans, direnç ölçer) ile tam olarak tespit edilebilir.